دانشگاه گيلان از سال 1346 با عنوان مدرسه عالی بازرگانی فعالیت آموزشی خود را آغاز نمود. و در سال 1353 به تصويب شورای گسترش آموزش عالی رسيد و در سالهای 55 - 1354 در چارچوب قرارداد بين دولتهای ايران و آلمان غربی سابق، دانشگاه گیلان ، تاسيس و از سال 1356 فعاليتهای آموزشی خود را با پذيرش 155 دانشجو در 9 رشته تحصيلی آغاز نمود .
در سال 1356 مدرسه عالی مدیریت و مدرسه عالی بازرگانی که تنها مراکز آموزش عالی در استان گیلان بودند با دانشگاه گیلان ادغام و فعالیت های آموزشی آن تا پایان سال تحصیلی 1358 با تعداد 605 نفر دانشجو در 14 رشته تحصیلی ادامه یافت.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، دانشگاه گیلان بطور مستقل و بدون وابستگی به آلمان، فعاليتهای آموزشی خود را در 8 رشته تحصيلی و با حدود 500 دانشجو از سرگرفت و با رشد و گسترش آموزش عالی در کشور، دانشکده های علوم پایه ، فنی،علوم کشاورزی،علوم انسانی و پزشکی ساخته شد و پس از آن نیز دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشکده منابع طبیعی و معماری و هنر تاسیس شدند.
دانشگاه گیلان هم اکنون در 64 رشته گرایش کارشناسی، 166 رشته گرایش کارشناسی ارشد، 93 رشته گرایش دکتری و در مجموع در 323 رشته گرایش دانشجو می پذیرد.
اين دانشگاه در حال حاضر با 10 دانشکده و یک واحد پردیس و دو پژوهشکده( حوضه آبی دریای خزر و گیلان شناسی) با 595 عضو هیأت علمی،حدود 17000 هزار دانشجو (حدود 9 هزار دانشجوی دختر و 7 هزار دانشجوی پسر) و به عنوان بزرگترین مراکز آموزش عالی در منطقه شمال کشور مشغول به فعالیت های آموزشی و پژوهشی است و سالانه حدود 6000 هزار نفر دانشجو را در 494 رشته - گرایش در مقاطع تحصيلی کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری برای دوره های روزانه ، شبانه ، پردیس و مجازی پذيرش می نمايد و این دانشگاه با اعضای اتحادیه دانشگاه های دولتی کشور های حاشیه دریای خزر ، برخی از دانشگاه های کشورهای جنوب شرق آسیا و اتحادیه اروپا ارتباطات علمی و تبادل استاد و دانشجو دارد.
قرار گرفتن در جمع دانشگاه های برتر سه نظام بین المللی و رتبه بندی جهانی تایمز ،لیدن، شانگهای و دسته دانشگاه های یک درصد برتر دنیا و ده دانشگاه برتر جامع کشور جزئی از توانمندی های دانشگاه گیلان است.
