مجله بین‌المللی علوم محیطی کاسپین (Caspian Journal of Environmental Sciences) به صاحب‌امتیازی دانشگاه گیلان از سال ۲۰۰۱ فعالیت خود را آغاز کرده و امروز در معتبرترین پایگاه‌های علمی جهان همچون Clarivate (Web of Science), Scopus, Zoological Records, EBSCO, ProQest, CABI, ASFA, AGRIS, Aqua Docs, Aquatic Commons, DOAJ, Academia, ISC, Magiran, National Library and Archives of IR Iran. نمایه می‌شود.
این نشریه با تمرکز بر موضوعاتی همچون تغییرات اقلیمی، آلودگی‌های محیطی، تنوع زیستی، اکوسیستم‌های جنگلی، هیدرولوژی، اقتصاد محیط زیست، مدیریت پساب و توسعه پایدار، به یکی از مجلات مرجع منطقه خزر تبدیل شده است. به همین بهانه، روابط عمومی دانشگاه گیلان گفت‌وگویی با دکتر مسعود ستاری، سردبیر این مجله انجام داده است که توجه شما خوانندگان را به آن جلب می‌نمائیم.
💠جایگاه مجله علوم محیطی کاسپین در نقشه علمی جهان
دکتر ستاری سردبیر مجله بین‌المللی علوم محیطی کاسپین با اشاره به نقش منطقه‌ای و بین‌المللی مجله گفت: انتشار مقالات پژوهشگران کشورهای مختلف از جمله روسیه، قزاقستان، ازبکستان، ترکیه، آذربایجان، عراق، عربستان، مصر، اندونزی و مالزی نشان می‌دهد که CJES توانسته یک بستر مشترک علمی برای تبادل یافته‌ها و تجارب پژوهشی در حوزه محیط‌زیست منطقه کاسپین ایجاد کند و این گستره جغرافیایی و تنوع نویسندگان، جایگاه مجله را در نقشه علمی جهان تثبیت کرده و آن را به مرجع قابل اتکایی برای پژوهشگران حوزه محیط‌زیست تبدیل کرده است.
💠مسیر دانشگاه گیلان برای ورود به نشر بین‌المللی
سردبیر مجله بین‌المللی علوم محیطی کاسپین با اشاره به سابقه انتشار CJES خاطر نشان کرد: فعالیت مجله از سال ۲۰۰۱ شروع شد، اما از سال ۲۰۱۹ در Elsevier (Scopus) نمایه شده و در ارزیابی SJR (Scientific Journal Rankings) در سال ۲۰۲۱ رتبه Q3 را به دست آورد که این موفقیت حاصل سال‌ها تلاش مستمر تیم مجله است.
وی تاکید کرد که CJES توانسته خلأ مهمی در ثبت و انتشار داده‌های تنوع زیستی، فون و فلور گیاهی و جانوری ایران و کشورهای همسایه را پر کند و همچنین گزارش‌های علمی ارزشمندی درباره آلودگی‌های زیست‌محیطی و وضعیت اکوسیستم‌های حساس منطقه ارائه دهد.
💠نقش حمایت‌های دانشگاه گیلان در حفظ استانداردهای بین‌المللی
وی حمایت دانشگاه را یکی از عوامل اصلی ارتقای کیفیت مجله دانست و تصریح کرد: تأمین هزینه‌های مربوط به DOI و پشتیبانی‌های اداری و مالی، نقش مؤثری در تسریع فرآیند داوری و انتشار مقالات در مجله داشته و این حمایت‌ها باعث شد که مجله بتواند استانداردهای لازم برای حضور در پایگاه‌های معتبر بین‌المللی را حفظ و تقویت کند.
💠مدیریت چالش‌های ارتباطی و مالی یک نشریه بین‌المللی
عضو هیئت علمی دانشکده منابع طبیعی دانشگاه گیلان درباره چالش‌های مدیریت مجله گفت: محدودیت‌های ارتباطی همواره وجود داشته، اما با همکاری معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تلاش شده دسترسی پایدار به سایت مجله حفظ شود.
در ماه‌های اخیر قطع دسترسی به برخی پایگاه‌ها مشکلاتی ایجاد کرد، اما با پیگیری‌های مستمر این چالش‌ها مدیریت شد.
از نظر مالی نیز، علاوه بر حمایت دانشگاه، پشتیبانی وزارت علوم در سال‌های اخیر کمک قابل توجهی به تأمین نیازهای نرم‌افزاری و سخت‌افزاری مجله کرده است.
💠تعادل میان دقت علمی و سرعت داوری
دکتر ستاری فرآیند داوری را یکی از حساس‌ترین بخش‌های مدیریت مجله می‌داند و گفت: سرعت بالا ممکن است دقت را کاهش دهد و طولانی شدن داوری نیز باعث کاهش تمایل نویسندگان می‌شود.
به همین دلیل تیم مجله تلاش کرده تعادلی پایدار میان این دو برقرار کند؛ به‌گونه‌ای که هم دقت علمی حفظ شود و هم زمان بررسی مقالات در حد استانداردهای بین‌المللی باقی بماند.
💠سیاست مجله در قبال استفاده از هوش مصنوعی
او درباره سیاست‌های مجله در قبال ابزارهای هوش مصنوعی هم گفت: استفاده از این ابزارها در صورت رعایت اصول شفافیت و مسئولیت‌پذیری می‌تواند به ارتقای کیفیت نگارش کمک کند، اما جایگزین تفکر علمی و تحلیل پژوهشگر نیست. نویسندگان باید هرگونه استفاده از هوش مصنوعی را شفاف اعلام کنند و مسئولیت کامل صحت و اصالت محتوا را بر عهده بگیرند. مجله نیز در صورت نیاز، حق درخواست داده‌های خام یا توضیحات تکمیلی را برای خود محفوظ می‌داند.
💠تأثیر مقالات مجله بر سیاست‌گذاری‌های محیط‌زیستی
سردبیر مجله بین‌المللی علوم محیطی کاسپین خاطر نشان کرد: بخش قابل توجهی از مقالات CJES در راستای شناساندن اکوسیستم‌های طبیعی منطقه و ارائه راهکارهای علمی برای حفاظت از آنها منتشر می‌شود. این یافته‌ها می‌تواند مبنای تصمیم‌گیری نهادهای مسئول در حوزه محیط‌زیست باشد و در بسیاری موارد نیز مورد استفاده قرار گرفته است.
💠توصیه سردبیر به پژوهشگران جوان
دکتر ستاری در پایان خطاب به پژوهشگران جوان گفت: با وجود هزینه‌های سنگین تحقیقات زیستی، پژوهشگران باید با برنامه‌ریزی دقیق، استفاده از ظرفیت نهادهایی مانند بنیاد نخبگان و جذب حمایت‌های پژوهشی، بر چالش‌ها غلبه کنند و تحقیقات خود را در مسیر حل مسائل واقعی جامعه هدایت کنند و پژوهش باکیفیت و مسئله‌محور، مسیر اصلی ورود به نشریات معتبر بین‌المللی است.
