مستند «خاکستر و دریا» با محوریت پیشینه روابط فرهنگی و اقتصادی گیلان و آستراخان، بازخوانی تاریخ مشترک دو منطقه و بهره‌گیری از ظرفیت دریای کاسپین برای توسعه مناسبات تجاری ایران و روسیه، با حضور استاندار گیلان، رئیس دانشگاه گیلان و سرکنسول روسیه در رشت، در پژوهشکده گیلان‌شناسی دانشگاه رونمایی و اکران شد.
دکتر هادی حق‌شناس استاندار گیلان در این مراسم، مستندسازی پیوندهای تاریخی ملت‌های حاشیه دریای کاسپین را اقدامی ارزشمند برای حفظ حافظه مشترک منطقه دانست و اظهار کرد: نقد علمی و دقیق آثار فرهنگی و تاریخی، به معنای نادیده گرفتن ارزش آن‌ها نیست، بلکه می‌تواند به غنای بیشتر، افزایش دقت روایت و ماندگاری این آثار برای نسل‌های آینده کمک کند.
استاندار گیلان با بیان اینکه گیلان و آستراخان از گذشته دارای روابط گسترده فرهنگی و تجاری بوده‌اند، افزود: ارتباط بندر انزلی، بندر کیاشهر، آستراخان و دیگر بنادر حاشیه دریای کاسپین، بخشی از تاریخ مشترک ملت‌های این منطقه است که باید بیش از گذشته مورد توجه پژوهشگران، هنرمندان و مستندسازان قرار گیرد.
نماینده عالی دولت در گیلان با تأکید بر اینکه بازخوانی تاریخ باید به شناخت بهتر ظرفیت‌های امروز منجر شود، گفت: پیشینه مبادلات دریایی و مسیرهای انتقال کالا در حوزه کاسپین نشان می‌دهد این پهنه آبی از دیرباز نقشی مهم در پیوند اقتصادی ملت‌های منطقه داشته و امروز نیز می‌تواند پیشران اقتصاد گیلان باشد.
دکتر حق‌شناس با اشاره به ضرورت بازنگری در برخی نگاه‌های کلیشه‌ای نسبت به روسیه و کشورهای حاشیه کاسپین بیان کرد: تحولات سیاسی سده گذشته و شکل‌گیری اتحاد جماهیر شوروی موجب شد در مقاطعی از ظرفیت‌های ارتباطی و اقتصادی این منطقه غفلت شود؛ در حالی که دریای کاسپین همچنان بستری راهبردی برای توسعه حمل‌ونقل، تجارت و همکاری‌های منطقه‌ای است.
وی شناخت ظرفیت شبکه دریایی و رودخانه‌ای روسیه، به‌ویژه رودخانه ولگا و ارتباط آن با آبراه‌های مهم منطقه را برای برنامه‌ریزی اقتصادی ضروری دانست و افزود: تبادل اطلاعات دقیق درباره واقعیت‌های جغرافیایی و اقتصادی، زمینه اصلاح برداشت‌های نادرست و توسعه همکاری‌های پایدار را فراهم می‌کند.
سرگئی آذراف، سرکنسول روسیه در رشت نیز در این مراسم، با تأکید بر اهمیت روابط جمهوری اسلامی ایران و فدراسیون روسیه، از مسئولان و دست‌اندرکاران برگزاری این نشست قدردانی کرد.
سرکنسول روسیه در رشت با اشاره به جایگاه گیلان در گسترش تعاملات دو کشور، نقش این استان را در توسعه روابط با روسیه مهم دانست و از مسئولان دانشگاه گیلان، پژوهشکده گیلان‌شناسی، عوامل تولید مستند و دیگر برگزار کنندگان این برنامه برای معرفی پیشینه روابط گیلان و آستراخان و تقویت پیوندهای فرهنگی دو منطقه قدردانی کرد.
دکتر رضا علیزاده رئیس پژوهشکده گیلان‌شناسی دانشگاه گیلان هم در این مراسم با اشاره به نقش این پژوهشکده در تقویت دیپلماسی فرهنگی، گفت: پژوهشکده گیلان‌شناسی در سال‌های اخیر در تولید و تهیه آثار مستند با موضوعات فرهنگی و تاریخی مشارکت داشته است که مستند «خاکستر و دریا» به کارگردانی نادر معصومی، یکی از این آثار به شمار می‌رود. این مستند با بازنمایی پیشینه تاریخی و روابط دیرینه فرهنگی و اقتصادی گیلان و آستراخان روسیه، ابعاد مختلف پیوندهای تاریخی میان دو منطقه را به تصویر می‌کشد.
رئیس پژوهشکده گیلان‌شناسی دانشگاه گیلان با تأکید بر اهمیت توسعه مناسبات منطقه‌ای افزود: در ماه‌های اخیر و با توجه به چالش‌ها و محدودیت‌های ناشی از جنگ‌های اخیر، توسعه روابط تجاری از طریق مسیرهای زمینی و دریایی استان گیلان از اهمیت دوچندانی برخوردار شده است؛ ظرفیتی که می‌تواند در گسترش همکاری‌های اقتصادی و تقویت پیوندهای تاریخی و فرهنگی میان ایران و روسیه نقش مؤثری ایفا کند.
نادر معصومی، کارگردان مستند «خاکستر و دریا» نیز در این مراسم ضمن قدردانی از تمامی افرادی که در مراحل مختلف تولید و شکل‌گیری این اثر مشارکت و همراهی داشتند، از حمایت‌های دانشگاه گیلان و پژوهشکده گیلان‌شناسی در مسیر تولید این مستند تشکر کرد و نقش همکاری و همدلی مجموعه‌های فرهنگی و علمی را در ثبت و بازنمایی پیوندهای تاریخی و فرهنگی میان گیلان و آستراخان روسیه ارزشمند دانست.
