بر اساس اعلام دانشمندان یک درصد برتر دنیا توسط مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام (ISC) و قرار گرفتن چهار عضو هیأت علمی دانشگاه گیلان در بین این پژوهشگران، گفت‌وگویی با دکتر رضا انصاری خلخالی عضو هیأت علمی دانشکده مهندسی مکانیک دانشگاه گیلان و یکی از این پژوهشگران یک درصد برتر دنیا، انجام دادیم که توجه شما را به خواندن آن جلب می‌کنیم.
دکتر رضا انصاری خلخالی، عضو هیأت علمی دانشکده مهندسی مکانیک دانشگاه گیلان، متولد سال 1353 در شهر رشت است و دوران ابتدایی تا دبیرستان خود را در همین شهر سپری کرد. وی پس از قبولی در کنکور سال1371 با رتبه حدود 800 وارد مقطع کارشناسی رشته مهندسی مکانیک حرارت و سیالات دانشگاه گیلان شد و پس از آن با کسب رتبه 10 کشوری در آزمون ورودی کارشناسی ارشد سال 1375، تحصیل خود را در گرایش طراحی کاربردی در دانشگاه گیلان ادامه داد. سپس به عنوان استعداد درخشان در سال 1382 وارد مقطع دکتری مهندسی مکانیک در دانشگاه گیلان شد و هر سه مقطع تحصیلی کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترای تخصصی رشته مهندسی مکانیک خود را در دانشگاه گیلان گذراند. وی در حین تحصیل در مقطع دکتری، دوره فرصت مطالعاتی خود را در سال های 2006 و 2007 در دانشگاه ولونگونگ استرالیا با تمرکز بر زمینه تحقیقاتی نانومکانیک محاسباتی سپری کرد. دکتر انصاری از سال 1386 به عنوان عضو هیأت علمی دانشکده مهندسی مکانیک دانشگاه گیلان مشغول به فعالیت‌های علمی و پژوهشی شد و در حال حاضر جزء یک درصد دانشمندان برتر جهان و دارای بالاترین شاخص اچ در دانشگاه گیلان است.
از جمله سوابق کاری دکتر انصاری، معاون آموزشی و پژوهشی دانشکده مهندسی مکانیک، مدیر گروه طراحی جامدات، عضو هیأت ممیزه دانشگاه، نماینده رئیس دانشگاه در شورای پژوهشی دانشگاه، عضو هیأت مدیره انجمن نانو شعبه استان گیلان، عضو قطب مدلسازی ریاضی بهینه‌سازی و محاسبات ترکیبی و عضو بورد مشاورین علمی یوسرن (دانشمندان یک درصد) می‌باشد.
از جمله افتخارات علمی وی، قرار گرفتن در زمره دانشمندان یک درصد برتر دنیا از سال 1394 تاکنون، دانشمند جوان برجسته مهندسی مکانیک منتخب فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران در سال 1392، متخصص برتر ستاد ویژه توسعه فناوری نانو (معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری) در سال‌های 1391 تا 1394 و 1396 و دانشمند جوان ایران و برنده جایزه اسکوپوس در سال 2014 است.
دانشمند یک درصد برتر جهان در ارتباط با زمينه اصلی پژوهش خود گفت: در ده سال اخیر تمرکز تیم تحقیقاتی‌ام، ابداع و معرفی روش‌های جدید و نگرش‌های متمایز درحوزه مکانیک محاسباتی بوده است و از این روش‌ها برای حل مسائل پیشرفته و پیچیده مهندسی استفاده شده است.
دکتر انصاری در پاسخ به چگونگی انتشار بیش از 700 مقاله در نشریات معتبر بین‌المللی گفت: هرچند نوشتن مقالات علمی پژوهشی معتبر نیازمند مهارت و ممارست است اما اصل، محتوای علمی مقاله است. در واقع مقاله یک گزارش علمی از یافته‌های یک پژوهش اصیل است و انتشار مقالات متعدد بیشتر از آنکه هدف باشد نتیجه است. در این رابطه، اطلاع از موضوعات تحقیقاتی جدید، شناخت مرزهای دانش در زمینه‌های تحقیقاتی مورد نظر، داشتن برنامه‌های پژوهشی مشخص و هدفمند کوتاه مدت و بلند مدت، نگرش سیستماتیک و سلسله‌ای به چگونگی گسترش زمینه‌های تحقیقاتی بسیار حائز اهمیت است.
دانشجویان بزرگترین سرمایه این مملکت هستند
وی با اشاره به اینکه تاکنون بیش از 100 دانشجوی تحصیلات تکمیلی و 8 محقق پسادکتری را هدایت کرده است افزود: نتیجه فعالیت‌های علمی و پژوهشی مرهون تلاش‌های شبانه‌روزی و بدون وقفه دانشجویان علاقه‌مند، سخت‌کوش، مستعد و باهوشی است که علی‌رغم داشتن انتخاب‌های مختلف، دانشگاه گیلان را برای ادامه تحصیلات عالیه خود انتخاب کردند و دغدغه‌ی اصلی آنها همواره یادگیری و انجام پژوهش‌های اصیل و عمیق بوده است و بهتر است دانشجویان گرامی که بزرگترین سرمایه این مملکت هستند با استفاده از پایگاه‌های اطلاعاتی موجود از به‌روزترین دستاوردهای تحقیقاتی انجام شده در حوزه کاری خود آگاهی کافی پیدا کنند و با استفاده از دانش، اطلاعات و ظرفیت استادان صاحب‌نظر در آن حوزه به اهداف خود دست یابند.
پژوهشگر برتر استان گیلان در گفتگو با روابط عمومی دانشگاه گیلان در خصوص اهمیت تعداد ارجاعات و شاخص اچ افزود: تعداد ارجاعات به یک مقاله بیانگر میزان استفاده سایر محققان از اطلاعات آن مقاله است. اگرچه ارجاعات زیاد به یک مقاله اهمیت برونداد یک محقق را نشان می‌دهد اما تعداد ارجاعات در کنار شاخص اچ، تصویر دقیق‌تری از عملکرد آن محقق را ترسیم می‌کند.
شاخص اچ بیانگر تأثیرگذاری و بهره‌وری یک محقق است
دکتر انصاری با داشتن شاخص اچ 78 که بالاترین شاخص اچ در دانشگاه گیلان است، درخصوص نحوه محاسبه آن گفت: شاخص اچ همزمان بیانگر تأثیرگذاری و بهره‌وری یک محقق است و با شمارش تعداد مقالات یک نویسنده با حداقل همان تعداد استناد توسط سایر محققان محاسبه می‌شود. به عنوان نمونه، شاخص اچ 15 به این معنی است که محقق حداقل 15 مقاله منتشر کرده است که هر یک حداقل 15 بار مورد استناد قرار گرفته است. اگر شانزدهمین مقاله پراستناد محقق فقط 10 بار ذکر شود، شاخص اچ همان 15 باقی می‌ماند و اگر آن مقاله 16 بار یا بیشتر ذکر شود، شاخص اچ به 16 افزایش می‌یابد.
وی ادامه داد: از دیگر اهداف شاخص اچ حذف نشریاتی است که ممکن است تصویری اشتباه از تأثیر یک محقق ارائه دهد. به عنوان مثال، اگر یک محقق سال‌ها پیش، مقاله‌ای با 10000 استناد منتشر کرده باشد و از آن زمان فقط مقالاتی با 2 یا 3 بار استناد منتشر کند، شمارش مستقیم تعداد استنادها برای آن محقق ممکن است این تصور را ایجاد کند که محقق در طولانی مدت کار حرفه ای بسیار قابل ملاحظه‌ای انجام داده است. حال آن که شاخص اچ آن محقق بسیار پایین است و این نشان می‌دهد که بدنه کلی کار وی لزوماً چندان قابل توجه نبوده است.
معاون آموزشی و پژوهشی دانشکده مهندسی مکانیک دانشگاه گیلان تاکنون موفق به انتشار 5 جلد کتاب تالیفی با انتشارات دانشگاه گیلان شده که بخش قابل ملاحظه ای از محتوای این کتاب‌ها برگرفته از کارهای تحقیقاتی وی است.
داشتن آرامش فکری در محیط خانواده و برخورداری از حمایت روحی، از ارکان انکارناپذیر پیشرفت علمی است
پژوهشگر برجسته کشور درباره نقش خانواده در شکل‌گیری این موفقیت‌ها گفت: انتشار حتی یک مقاله معتبر بین‌المللی کار دشواری است و صرفنظر از از جنبه‌های علمی و مهارتی که خود شخص مستقیماً درگیر آن است، یقیناً داشتن آرامش فکری در محیط خانواده و برخورداری از حمایت روحی نقش بسزایی دارد. داشتن فکر آزاد و آسودگی خاطر از ارکان انکارناپذیر پیشرفت علمی است و بدون آنها نمی‌توان به انجام کارهای علمی و تحقیقاتی که تمرکز بسیار ویژه‌ای می‌خواهد پرداخت. از این حیث من همیشه شکرگذار خداوند متعال هستم که هم قبل و هم بعد از ازدواج از این موهبت بزرگ برخوردار بوده‌ام. پس از آغاز زندگی مشترک، شرایط زندگی علمی بیشتر از قبل برای من فراهم بوده است و این آسایش و آرامش در محیط خانواده برای پرداختن به کارهای علمی و پژوهشی را مدیون همسرم هستم. ایشان همواره جایگاه ویژه‌ای برای کار حرفه‌ای من در پرورش استعدادهای این مرز و بوم قائل بوده‌اند و در نهایت متانت و صبوری، محیطی آرام فراهم ساختند تا من با آسودگی خاطر زمان خود را برای امور علمی، تحقیقاتی و تعاملات دانشجویی قابل ملاحظه‌ام بگذارم.
وی در ادامه افزود: در تمامی این سال‌ها جملگی همکاران، مدیران و مسئولین دانشگاه گیلان هم از هیچ حمایتی دریغ نکردند و همواره مشوق و حامی من بوده‌اند که این مهم همیشه بسیار انگیزه‌بخش بوده است برخود لازم می‌دانم مراتب سپاس و حق‌شناسی خود را نسبت به یکایک آن بزرگواران اعلام نمایم.
آموزش خوب و کیفی، کلید موفقیت در پژوهش است
دکتر رضا انصاری خلخالی درخصوص توصیه دانشجویان به توجه بیشتر به امر آموزش و پژوهش خاطر نشان کرد: مسیر علم، مسیری طولانی، پرزحمت و دشوار ولی به غایت جذاب و لذت‌بخش است و پیشرفت در آن مسیر صرفاً با برنامه‌ریزی، صبر، پشتکار و تلاش‌های شبانه‌روزی محقق می‌شود. آموزش خوب و کیفی، کلید موفقیت در پژوهش و پژوهشِ ژرف و اصیل، پشتوانه آموزش و موجب افزایش کیفیت آن است. بسیار مهم است که در زمان مناسب، نهایت انرژی و توان خود را برای فراگیری عمیق دروس و کسب دانش صرف کنیم. قاعدتاً به طور طبیعی با ادامه تحصیل از مقطع کارشناسی به مقاطع تحصیلات تکمیلی کارشناسی ارشد و دکتری، وزن پژوهش سنگین‌تر از آموزش خواهد شد. البته ادامه تحصیلات تکمیلی یک ضرورت نیست و من همیشه به دانشجویان توصیه می‌کنم آن چه به آنها محول شده است را با تمام قدرت، دقت و به بهترین نحو انجام دهند. به عنوان مثال، یک دانشجوی مقطع کارشناسی با پیش زمینه آموزشی مناسب می‌تواند مهارت‌های نرم‌افزاری، حرفه‌ای و عملی لازم را کسب کند که خود ضامن اشتغال و موفقیت‌های بعدی باشد. البته امیدوارم با گسترش صنعت در استان گیلان و بطور کلی بهبود شرایط اقتصادی، انگیزه دانشجویان بیشتر و اشتغال در تخصص مرتبط و درآمدشان نیز افزایش یابد.
به دغدغه مالی دانشجویان دکتری توجه شود
وی در ادامه افزود: در دوره دکتری که معمولاً طولانی است و حدود چهار تا پنج سال طول می‌کشد دغدغه مالی دانشجویان باتوجه به شرایط سنی آنها بسیار افزایش می‌یابد لذا در نظر گرفتن حقوق برای دانشجویان دکتری و مشوق‌های مالی نیز سبب می‌شود دانشجویان کار پژوهشی را امیدوارانه، با آرامش بیشتر، تمرکز بالاتر و انگیزه بیشتر انجام دهند تا نتیجه مطلوبی حاصل گردد.
سازمان‌ها و صنایع به ظرفیت‌های اعضای هیأت علمی و دانشجویان دانشگاه گیلان اعتماد کنند
دکتر انصاری خلخالی در پایان با اشاره به موقعیت کنونی دانشگاه گیلان اظهار داشت: از زمان آغاز تحصیل من تاکنون 32 سال می‌گذرد و من در این سال‌ها شاهد روند رشد و میزان پیشرفت دانشگاه گیلان بوده‌ام که به نظر می‌رسد نرخ این رشد بالاتر از میانگین رشد دانشگاه‌های کشور بوده و گواه آن، حضور دانشگاه گیلان در نظام‌های رتبه‌بندی بین‌المللی است. سازمان‌ها، صنایع و شرکت‌های استان می‌بایست بیش از پیش، بر ظرفیت متنوع و بالای کنونی این دانشگاه جامع، اعضای هیأت علمی متعهد و فعال با طیف وسیعی از تخصص‌های مختلف و دانشجویان مستعد مقاطع کارشناسی تا دکتری آن اعتماد و تکیه کنند.
